Чӑваш Енӗн Наци вулавӑшӗн «Мерчен» музыка хӑна пӳлӗмӗнче Земфира Яковлеван «Тури чӑвашсен музыка фольклорӗ» чӑваш халӑх юррисен антологийӗн презентацийӗ иртнӗ.
Земфира Кузьминична — педагог, фольклорист, наци йӑла-йӗрке музыка культурине пухаканӗ тата тӗпчевҫи, Раҫҫей халӑх ҫутӗҫӗн отличникӗ, Чӑваш Республикин тава тивӗҫлӗ вӗрентекенӗ тата тава тивӗҫлӗ культура ӗҫченӗ.
Кӗнеке уявне республикӑри культурӑпа наукӑн тата вӗрентӗвӗн паллӑ ӗҫченесем, пултарулӑх интеллигенцийӗ, журналистсем пуҫтарӑннӑ.
«Тури чãвашсен юрри-кӗвви фольклор» – тури чӑвашсен чӑваш музыка фольклорӗн юрӑ антологийӗ. Кӑларӑма Шупашкар, Ҫӗмӗрле, Хӗрлӗ Чутай, Етӗрне, Элӗк, Муркаш, Красноармейски, Вӑрнар тӑрӑхӗсенчи этнографи экспедицийӗсем пынӑ вӑхӑтра пухса пына материалсем кӗнӗ.
Ҫӗнӗ ҫул ҫывхарать. Ялсенче, хуласенче урамсем капӑрлансах пыраҫҫӗ. Хӑш-пӗр вырӑнта юмаха лекнӗнех туйӑнать.
Ҫавӑн пек вырӑнсенчен пӗри – Хӗрлӗ Чутайри Ҫамрӑксен урамӗ. Унта пурӑнакансем кил-ҫуртне илемлетнӗ: йӑлтӑр-ялтӑр гирляндӑсем, хитрелетнӗ чӳречесем чӑннипех те Ҫӗнӗ ҫул асамлӑхӗ парнелеҫҫӗ.
Эсир те кил-ҫурта капӑлатнӑ-и?
Чӑваш Енри пике Светлана Ярандайкина Пӗтӗм тӗнчери «Стюардессӑсен топӗ» конкурс финалне лекнӗ. Пӗтӗмпе 2586 заявка килнӗ, Светлана – вӗсен йышӗнче.
Вӑл 20 ҫултанпа бортпроводникре ӗҫлет. Хальччен вӑл 4 пине яхӑн вӗҫеве тухнӑ. Светлана – Хӗрлӗ Чутай округӗнчен. Вӑл тахҫанах Мускавра пурӑнать.
Хӑй палӑртнӑ тӑрӑх, Чӑваш Ене вӑл хаваспах вӗҫет, чӑвашла калаҫнине илтсен ачалӑха аса илет.
Хӗрлӗ Чутай округӗнчи «Коминтерн» хуҫалӑха нумай ҫул ертсе пыракан Альбина Новиковӑна «Чӑваш Енӗн хисеплӗ ҫынни» ята панӑ.
Вӑл 46 ҫул каялла ӗҫ стажне тӗп агрономран пуҫланӑ. 29 ҫул каялла организацирен «Коминтерн» ял хуҫалӑх коопертивӗ туса хунӑ, ӑна Альбина Новикова ертсе пыма тытӑннӑ.
Хальхи вӑхӑтра хуҫалӑхра 95 ҫын ӗҫлет. Юлашки ҫулсенче вӗсен кӑтартӑвӗсем ӳснӗ: сӗт туса илессипе те, тырӑ пухса кӗртессипе те. Кооператив кунсерен предприятисене 25 тонна ытла пахалӑхлӑ сӗт ӑсатать.
Сӑмах май, «Чӑваш Республикин хисеплӗ ҫынни» ята 1996 ҫултанпа параҫҫӗ. Ӑна Андриян Николаев космонавт, республикӑн пӗрремӗш Президенчӗ Николай Федоров, Варнава митрополит, Патшалӑх Думин депутачӗ Анатолия Аксаков, «Элара» савутӑн директорсен канашӗн председателӗ Владимир Сорокин тивӗҫнӗ. Ҫак йышра пӗтӗмпе – 17 ҫын.
Чӑваш Енре пысӑк этнографи экспедициӗ иртнӗ. Ӑна «Раҫҫей халӑхӗсен этнокультура пуянлӑхӗн объекчӗсене палӑртмалли фольклор экспедицийӗсен ярӑмӗ» проектпа килӗшӳллӗн йӗркеленӗ.
Пирӗн патра Раҫҫейӗн наукӑсен акадмийӗн Урал тӑрӑхӗнчи Гуманитари тӗпчевӗсен институчӗн директорӗ, РАН член-корреспонденчӗ, истори наукисен докторӗ Александр Черных ертсе пыракан ушкӑн республикӑри ултӑ округра: Хӗрлӗ Чутай, Сӗнтӗрвӑрри, Етӗрне, Куславкка, Комсомольски, Канаш — тӑрӑхӗсенче пулнӑ.
Хӗрлӗ Чутайра пурӑнакан 57 ҫулти Ольга Валерьевна Воротынцева (Шадрина) ҫухалнӑ. Вӑл ӑҫта пулнине пуш уйӑхӗн 11-мӗшӗнченпе пӗлмеҫҫӗ.
Килтен кайнӑ кун вӑл сӑрӑ куртка, хура шӑлавар, сӑрӑ калпак тӑхӑннӑ пулнӑ. Хӑй 150 сантиметр ҫӳллӗш, ырханкка кӗлеткеллӗ, куҫӗ хӑмӑр.
Ҫак хӗрарӑма куракансене ҫак номерсемпе шӑнкӑравлама ыйтаҫҫӗ: 8-800-700-54-52 е 112.
Хӗрлӗ Чутайра культура еткерлӗхӗн объектне реставраци тӑвасшӑн. Йывӑҫ шкула хӑй вӑхӑтӗнче Таланцев меценатсен укҫипе хӑпартнӑ. Унта, «Раҫҫей главгосэкспертизи» пӗлтернӗ тӑрӑх, 1971 ҫулта Владимир Ленинӑн ашшӗ Илья Ульянов педагог пулса курнӑ.
Ҫурта 19-мӗш ӗмӗр вӗҫӗнче-20-мӗш ӗмӗр пуҫламӑшӗнче хута янӑ. Ӑна ятарласа Етӗрнери спиртсавучӗн ывӑлӗсем Зиновипе Николай Таланцевсем валли тунӑ. Шкулта виҫӗ класс, вӗрентекен валли хваттер пулнӑ.
Хальхи вӑхӑтра унпа усӑ курмаҫҫӗ. Реставраци проекчӗ патшалӑх экспертизи витӗр тухнӑ.
Хӗрлӗ Чутайӗнчи тӗп вулавӑшра таврапӗлӳҫӗсемпе, библиотекарьсемпе тата ҫыравҫӑсемпе тӗлпулу иртнӗ.
Унта Чӑваш Енри профессионал ҫыравҫӑсен союзӗн председателӗ Улькка Эльмен; Зоя Сывлӑмпи поэт; Сергей Павлов писатель, прозаик, журналист тата «Хресчен сасси – Кил» хаҫат редакторӗ; Олег Кульев писатель тата «Народная школа» журнал редакторӗ хутшӑннӑ.
Вӗсем хӑйсен пултарулӑхӗпе паллаштарнӑ, вулакансен ыйтӑвӗсене хуравланӑ.
Хӗрлӗ Чутайӗнчи истори ҫуртне юсаса ҫӗнетме палӑртнӑ. Икӗ хутлӑ йывӑҫ шкул ҫуртне реставрацилессин проекчӗ патшалӑх экспертизи витӗр тухнӑ. Ӑна Пӗрлехи патшалӑх реестрӗнче пӗлтӗрхи раштав уйӑхӗн 13-мӗшӗнче регистрациленӗ.
Культура эткерлӗхӗн объекчӗн адресӗ – Хӗрлӗ Чутайӗнчи Совет урамӗнчи 5б ҫурт.
Вӑл ҫурт XIX ӗмӗр вӗҫӗнче – XX ӗмӗр пуҫламӑшӗнче хӑпартса лартнӑ общество ҫурт-йӗрӗн паха тӗслӗхӗ шутланать. Хальхи вӑхӑтра икӗ хутлӑ ҫуртпа усӑ курмаҫҫӗ.
Реставраци вӑхӑтӗнче ҫурта юсаса ҫӗнетӗҫ, анчах унӑн малтанхи сӑнне упраса хӑварӗҫ.
Хӗрлӗ Чутай районӗнчи Ҫӗнӗ Атикассинче пурӑнакан, Тӑван ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине хутшӑннӑ Клавдия Ижетникова раштавӑн 29-мӗшӗнче 100 ҫулхи юбилейне паллӑ тунӑ. Ӑна саламлама тӳре-шара кӑна мар, Хӗл мучипе Юр пике те ҫитнӗ.
Унӑн ҫамрӑклӑхӗ вӑрҫӑ тапхӑрне лекнӗ. Клавдия Гавриловна вулама юратнӑ, вӗрентекен пулма ӗмӗтленнӗ. Курссене пӗтерсен вӑл кӗҫӗн классене вӗрентме тытӑннӑ. 1942 ҫулта вара хӑйӗн ирӗкӗпе вӑрҫа кайнӑ, стрелоксен дивизийӗн автомат ротине лекнӗ. Амансан киле кӑкӑрӗ тӗлӗнче виҫӗ ванчӑкпа таврӑннӑ.
Халӗ Клавдия Гаариловнӑн 7 мӑнук, 11 кӗҫӗн мӑнук пур.
+0.3 °C